वेदकोट (कञ्चनपुर): वेदकोट नगरपालिका–६ घुर्सुवाका हरिराम चौधरीले १० बिघा जमिनमा पोखरी निर्माण गरी माछापालन गरेर नयाँ सफलता हासिल गरेका छन्। डेढ दशकअघिसम्म धान र गहुँखेतीमा निर्भर रहेको उनको परिवार अहिले माछापालनबाट वार्षिक लाखौँ आम्दानी गर्दै आएको छ।
हरिरामका बुबा चन्द्रलाल चौधरीले विसं २०६५ मा धानखेतीमै माछापालनको सुरुआत गरेका थिए। माछा बिक्रीबाट राम्रो आम्दानी हुन थालेपछि उनले परम्परागत खेती छाडेर पूर्ण रूपमा माछापालनतर्फ ध्यान केन्द्रित गरे। “सुरुमा बुबाले धानखेतीसँगै सानो पोखरीमा माछापालन गर्नुभयो। त्यसपछि विस्तार गर्दै १० बिघा जमिनमा पोखरी निर्माण गरियो,” हरिरामले बताए।
विसं २०७२ मा चन्द्रलालको निधनपछि व्यवसायको जिम्मा हरिरामले सम्हाले। शिक्षण पेसामा रहेका हरिरामले बुबाको निधनपछि पूर्ण रूपमा माछापालनमा लाग्ने निर्णय गरे। अहिले उनी वार्षिक झण्डै ३० लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्दै आएका छन्। “धान र गहुँखेतीभन्दा माछापालनबाट धेरै आम्दानी हुन्छ,” उनले भने।
हरिरामका अनुसार एक माछा एक किलोग्राम तौल पुग्न झन्डै सवा किलोग्राम दाना खपत हुन्छ। उनको १० बिघा क्षेत्रफलको पोखरीबाट वार्षिक सातदेखि आठ सय क्विन्टल माछा उत्पादन हुन्छ। उत्पादन गरिएको माछा स्थानीय बजारमै बिक्री गरिन्छ।
तर, माछापालनका लागि आवश्यक भुरा र दाना भारतबाट आयात गर्नुपर्छ। “नेपालमा गुणस्तरीय भुरा र दाना उपलब्ध नहुनु हाम्रो बाध्यता हो,” उनले भने। भारतीय माछाले नेपाली बजार ओगटेकाले पनि चुनौती थपिएको छ।
हरिरामले माछापालनकै आम्दानीले छोराछोरीको पढाइमा सहयोग मिलेको बताए। उनकी छोरी भूमिका हाल कोहलपुर मेडिकल कलेजमा एमबीबीएसको अन्तिम वर्षमा अध्ययनरत छिन् भने छोरा काठमाडौँमा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) विषयमा अध्ययन गरिरहेका छन्।
“शिक्षण र माछापालनमा व्यस्त हुँदा सरकारी जागिरका लागि तयारी गर्ने सोच्न सकिएन। अहिले उमेर नपुगेर पनि सरकारी जागिरे बन्ने मौका छुट्यो। तर, माछापालनबाट राम्रो आम्दानी र सन्तुष्टि मिलेकाले कुनै पछुतो छैन,” हरिरामले भने।
उनको यो यात्रा परम्परागत खेतीबाट आधुनिक उद्यमशीलतामा रूपान्तरण भएको सफल उदाहरण हो।











