वासिङ्टन डिसी: अमेरिकी सरकारले इरानी पेट्रोलियम पदार्थको बिक्री र ढुवानीमा मध्यस्थता गरेको आरोपमा भारतका चार कम्पनीमाथि प्रतिबन्ध लगाएको छ।
इन्डियन एक्सप्रेसका अनुसार, अमेरिकी वित्त विभागले सोमबार एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै प्रतिबन्धबारे औपचारिक जानकारी दिएको हो। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार, इरानको तेल निर्यात अवैध ढुवानी सञ्जालमार्फत भइरहेको छ, जसलाई रोक्न अमेरिकाले कठोर कदम चाल्दै आएको छ।
डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनको “अधिकतम दबाब नीति” अन्तर्गत अमेरिकाले इरानको राजस्व स्रोतलाई कटौती गर्ने रणनीति अपनाएको थियो। सोही नीति जो बाइडेन प्रशासनमा पनि निरन्तर जारी छ, जसअन्तर्गत इरानसँग व्यापार गर्ने संस्थाहरूलाई कारबाही गरिँदै आएको छ। यसै सन्दर्भमा, भारतका चार कम्पनीहरू प्रतिबन्धको सूचीमा परेका छन्।
प्रतिबन्धित भारतीय कम्पनीहरू
अमेरिकी वित्त विभागका अनुसार, इरानी तेल ढुवानीमा संलग्नता देखिएका भारतका चार कम्पनीहरू यी हुन्:
फ्लक्स मेरिटाइम एलएलपी (नवी मुम्बई)
बीएसएम मरीन एलएलपी (दिल्ली-एनसीआर)
अस्टिनशिप म्यानेजमेन्ट प्रालि (दिल्ली-एनसीआर)
कोसमोस लाइन्स इंक (तंजावुर)
यी कम्पनीहरूमध्ये तीनलाई इरानी तेल र पेट्रोलियम पदार्थ ढुवानीमा संलग्न जहाजहरूको व्यावसायिक तथा प्राविधिक व्यवस्थापनमा भूमिका खेलेको आरोपमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ। भने, कोसमोस लाइन्स इंक लाई इरानी पेट्रोलियम ढुवानीमा प्रत्यक्ष संलग्न रहेको कारण प्रतिबन्ध लगाइएको छ।
अमेरिकी वित्त विभागको दाबी
अमेरिकी वित्त विभागका अनुसार, इरानी तेल बिक्रीको सञ्जालमा युएई र हङकङका तेल दलालहरू, भारत र चीनका ट्याङ्कर सञ्चालक र प्रबन्धकहरू, इरानको नेसनल इरानी आयल कम्पनी (NIOC) र इरानी आयल टर्मिनल कम्पनी संलग्न छन्। यी कम्पनीहरूका माध्यमबाट इरानले आफ्नो आर्थिक स्रोतलाई निरन्तर चलायमान राखिरहेको र अस्थिर गतिविधिहरूलाई आर्थिक सहयोग प्राप्त भइरहेको अमेरिकी दाबी छ।
प्रतिबन्धको प्रभाव र सम्भावित परिणाम
प्रतिबन्ध लागेका कम्पनीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा गम्भीर असर पर्नेछ। सामान्यतः, अमेरिकी प्रतिबन्धहरूमार्फत:
प्रतिबन्धित कम्पनीहरूको अमेरिकी सम्पत्ति जफत (फ्रिज) गरिन्छ।
ती कम्पनीहरूलाई अमेरिकी वित्तीय प्रणालीबाट हटाइन्छ।
अमेरिकी कम्पनी तथा नागरिकहरूले प्रतिबन्धित संस्थासँग कुनै व्यापार वा आर्थिक कारोबार गर्न पाउँदैनन्।
अन्य अन्तर्राष्ट्रिय बैंकहरू र व्यवसायिक संस्थाहरूले पनि प्रतिबन्धित कम्पनीहरूसँग कारोबार नगर्ने दबाब महसुस गर्छन्।
वैश्विक सन्दर्भ र भारतमाथिको दबाब
इरानसँग ऊर्जा कारोबार गर्ने विषयमा भारत लामो समयदेखि अमेरिकी दबाबको सामना गर्दै आएको छ। भारत, चीनजस्तै, इरानबाट ठूलो मात्रामा कच्चा तेल आयात गर्ने प्रमुख राष्ट्रहरूमध्ये एक हो। तर, २०१९ मा अमेरिकाले इरानी तेल निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाएपछि भारतले औपचारिक रूपमा इरानबाट तेल आयात रोकेको घोषणा गरेको थियो।
यद्यपि, विभिन्न निजी कम्पनीहरू मार्फत इरानी तेल व्यापार सञ्चालन भइरहेको आशंका गर्दै अमेरिका नियमित रूपमा अनुसन्धान गरिरहेको छ। यसै कारण, भारतमा रहेका यी चार कम्पनीहरू प्रतिबन्धको सूचीमा परेका हुन्।
इरानको प्रतिक्रिया
इरानी अधिकारीहरूले अमेरिकी प्रतिबन्धको आलोचना गर्दै यसलाई *”अवैध र अन्यायपूर्ण” भनेका छन्। इरानले अमेरिकाको नीतिलाई “आर्थिक आतंकवाद” को संज्ञा दिँदै आएको छ। इरानी विदेश मन्त्रालयले प्रतिबन्धको विरोध गर्दै अमेरिका आफ्नो “एकपक्षीय नीतिहरू” लाई जबरजस्ती लाद्न खोजिरहेको आरोप लगाएको छ।
अमेरिकाले इरानी तेल बिक्री सञ्जाललाई कमजोर पार्ने नीति अन्तर्गत भारतका चार कम्पनीहरूलाई प्रतिबन्ध लगाएको छ। यसले भारत-अमेरिका सम्बन्धमा थप तनाव सिर्जना गर्ने सम्भावना छ, विशेष गरी ऊर्जा व्यापारका सन्दर्भमा। साथै, भारतको निजी क्षेत्रका अन्य कम्पनीहरूलाई पनि इरानसँग व्यापार गर्दा थप सतर्क रहनुपर्ने संकेत मिलेको छ।
