भारत-चीनसहितका ब्रिक्स सदस्य राष्ट्रमाथि शतप्रतिशत भन्सार लगाउने ट्रम्पको धम्की

काठमाडौं । अमेरिकाका नवनिर्वाचित राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शनिबार ब्रिक्स राष्ट्रहरूलाई धम्की दिँदै, यी राष्ट्रहरूले अमेरिकी डलरलाई कमजोर पार्ने प्रयास गरेमा उनीहरूमाथि शतप्रतिशत भन्सार लगाउने चेतावनी दिएका छन्।

ब्रिक्स संगठन र यसको विस्तार
ब्रिक्समा हाल ब्राजिल, रुस, भारत, चीन, दक्षिण अफ्रिका, इजिप्ट, इथियोपिया, इरान, र संयुक्त अरब इमिरेट्स समावेश छन्। टर्की, अजरबैजान, र मलेसियालगायत अन्य देशहरूले पनि सदस्यताको लागि आवेदन दिएका छन्। ट्रम्पको धम्की ब्रिक्स राष्ट्रहरूले डलरको प्रभुत्वलाई चुनौती दिँदै नयाँ साझा मुद्रा प्रचलनमा ल्याउने वा डलरको स्थानमा अन्य मुद्रा प्रयोग गर्न थालेमा आएको हो।

भारत र अन्य विकासशील देशहरूलाई असर
भारत जस्ता विकासोन्मुख देशहरूका लागि ट्रम्पको चेतावनी गम्भीर छ। भारतले अमेरिकासँग ठूला मात्रामा व्यापार गर्छ। आर्थिक वर्ष २०२३-२४ मा भारत र अमेरिकाबीचको द्विपक्षीय व्यापार ११८.३ अर्ब अमेरिकी डलर थियो। यस अवधिमा भारतले ४१.६ अर्ब डलरको सामान अमेरिका निर्यात गरेको थियो।

नेपालले पनि अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका लागि भारतको बजारमा निर्भरता राखेको हुँदा भारतमाथि पर्ने प्रभावले नेपाललाई पनि ठूलो असर गर्ने सम्भावना छ। यस्तै, चीनजस्तो ब्रिक्स सदस्य मुलुकसँग सीमा जोडिएको नेपालका लागि अमेरिकी नीतिहरूले क्षेत्रीय व्यापारमा थप चुनौती सिर्जना गर्न सक्छ।

ब्रिक्सको साझा मुद्रा र ट्रम्पको प्रतिक्रिया
ब्रिक्स राष्ट्रहरूले सन् २०२३ अगस्टमा दक्षिण अफ्रिकामा भएको शिखर सम्मेलनमा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका लागि साझा मुद्रा सिर्जना गर्ने प्रस्ताव गरेका थिए। यसले अमेरिकी डलरको प्रभुत्वलाई चुनौती दिने उद्देश्य राखेको थियो। ट्रम्पले यो प्रस्तावप्रति आक्रोशित हुँदै ट्वीटमार्फत भने, “ब्रिक्स राष्ट्रहरूले डलरबाट टाढा जान खोजिरहेका छन्। उनीहरूले नयाँ मुद्रा प्रयोग गरेमा अमेरिकासँग व्यापार गर्न पाउने छैनन्।”

उनले चेतावनी दिँदै भने, “हामीलाई यी देशहरूबाट डलरको प्रभुत्व स्वीकार्ने प्रतिबद्धता चाहिन्छ। नत्र, ती देशहरूले अमेरिकामा व्यापारको ढोका बन्द भएको हेर्नुपर्छ।”

रुसी राष्ट्रपति पुटिनको प्रतिक्रिया
रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले अमेरिकाले डलरलाई ‘हथियार’ बनाएको आरोप लगाएका थिए। उनले भनेका थिए, “डलरको प्रयोग रोक्ने चाहना हामीमा छैन। तर, यदि अमेरिकाले हामीलाई काम गर्न दिएन भने हामी बाध्य भएर विकल्प खोज्नुपर्छ।” रूसले नयाँ भुक्तानी प्रणाली विकास गर्न जोड दिँदै आएको छ, जसले पश्चिमी प्रतिबन्धहरूको सामना गर्न र साझेदार राष्ट्रहरूसँग व्यापारलाई सहज बनाउने उद्देश्य राख्छ।

वित्तीय प्रणालीमा परिवर्तनको सम्भावना
ब्रिक्स राष्ट्रहरू र अन्य विकासशील देशहरूले अमेरिकी डलर र युरोको निर्भरता घटाउन प्रयास गरिरहेका छन्। यो प्रयास विश्वव्यापी वित्तीय प्रणालीलाई पुनःपरिभाषित गर्न सक्ने बताइन्छ। तर, ट्रम्पको चेतावनीले विश्व व्यापारको संरचनामा ठूलो धक्का ल्याउन सक्ने आँकलन गरिएको छ।

ब्रिक्स राष्ट्रहरूको संयुक्त प्रयासले डलरको प्रभाव घटाउन सक्ने भए पनि यसका लागि समय र प्रयास आवश्यक हुनेछ। ट्रम्पको चेतावनीले ब्रिक्स राष्ट्रहरूमाथि दबाब सिर्जना गरे पनि यसले विश्वव्यापी व्यापारको परिदृश्यलाई झनै ध्रुवीकृत गर्ने देखिन्छ।