काठमाडौं। पछिल्लो समय हृदयाघात (हार्ट अट्याक) विश्वभर नै बढ्दो स्वास्थ्य समस्याका रूपमा देखिएको छ। यद्यपि, हृदयाघात हुनुभन्दा ठीक १४ दिनअघि सबै व्यक्तिमा एउटै प्रकारका लक्षण देखिन्छन् भन्ने धारणा सही होइन। केही व्यक्तिमा केही दिन वा हप्ताअघि प्रारम्भिक संकेत देखिन सक्छन् भने कतिपयमा कुनै चेतावनीबिनै हृदयाघात हुन सक्छ।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार निम्न लक्षणहरू देखिएमा बेवास्ता नगरी तुरुन्त चिकित्सकीय परामर्श लिनु आवश्यक हुन्छ।
१. छातीमा दुखाइ वा दबाब महसुस हुनु
छातीमा भारीपन, कसिएको अनुभूति, दबाब वा पोल्ने जस्तो महसुस हुनु हृदयाघातको सबैभन्दा सामान्य संकेत हो। यस्तो पीडा केही मिनेटसम्म रहन सक्छ वा पटक–पटक दोहोरिन सक्छ। आराम गर्दा पनि समस्या कम नभए तुरुन्त अस्पताल जानुपर्छ।
२. सास फेर्न गाह्रो हुनु
सामान्य काम गर्दा, हिँड्दा वा सिँढी चढ्दा असामान्य रूपमा सास फुल्ने वा सास फेर्न कठिनाइ हुने समस्या मुटुसम्बन्धी रोगको संकेत हुन सक्छ।
३. असामान्य थकान महसुस हुनु
कुनै स्पष्ट कारणबिना लगातार अत्यधिक थकान, कमजोरी वा ऊर्जा अभाव महसुस हुनु पनि हृदयाघातको प्रारम्भिक संकेत हुन सक्छ। यस्तो लक्षण विशेषगरी महिलामा बढी देखिने गरेको अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
४. शरीरका अन्य भागमा पीडा फैलिनु
हृदयाघातको पीडा केवल छातीमा मात्र सीमित नहुन सक्छ। बायाँ हात, दुवै हात, काँध, घाँटी, ढाड, बङ्गारा वा पेटको माथिल्लो भागसम्म पनि पीडा फैलिन सक्छ।
५. चिसो पसिना, वाकवाकी वा चक्कर आउनु
अचानक चिसो पसिना आउने, वाकवाकी लाग्ने, बान्ता हुने वा चक्कर आउने लक्षण पनि हृदयाघातसँग सम्बन्धित हुन सक्छन्। विशेषगरी छाती दुखाइसँगै यस्ता लक्षण देखिएमा तत्काल उपचार आवश्यक हुन्छ।
६. अचानक बेचैनी वा असहज महसुस हुनु
केही व्यक्तिलाई कुनै स्पष्ट कारणबिना अत्यधिक बेचैनी, डर वा ‘केही नराम्रो हुन लागेको’ जस्तो अनुभूति हुन सक्छ। यो एक्लै हृदयाघातको निश्चित संकेत नभए पनि अन्य लक्षणसँगै देखिएमा चिकित्सकीय जाँच गराउनुपर्छ।
हृदयाघातको जोखिम कसरी कम गर्ने?
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार मुटुलाई स्वस्थ राख्न सन्तुलित र पौष्टिक आहार खाने, नियमित व्यायाम गर्ने, धूम्रपान तथा सुर्तीजन्य पदार्थबाट टाढा रहने, रक्तचाप, रगतमा चिनी र कोलेस्ट्रोलको नियमित परीक्षण गराउने बानी बसाल्नुपर्छ। साथै तनाव नियन्त्रण, पर्याप्त आराम र गुणस्तरीय निद्राले पनि हृदयाघातको जोखिम कम गर्न मद्दत गर्छ।
नोट: यो सामग्री स्वास्थ्यसम्बन्धी सामान्य जानकारीका लागि मात्र हो। माथिका कुनै पनि लक्षण देखिएमा स्वयं उपचार नगरी तुरुन्त योग्य चिकित्सक वा स्वास्थ्य संस्थासँग परामर्श लिनुहोस्।
