काठमाडौं । बीबीसी वर्ल्ड सर्भिस ले सार्वजनिक गरेको एक डकुमेन्ट्रीमा भदौ २३ गते कर्फ्यू लागेपछि थप बल प्रयोगका लागि अलग आदेश माग्न नपर्ने निर्देशन दिइएको दाबी गरिएको छ। उक्त डकुमेन्ट्री बिहीबार सार्वजनिक गरिएको हो।
बीबीसीले ४ हजारभन्दा बढी फोटो तथा भिडियो विश्लेषण गरी रिपोर्ट तयार पारेको जनाएको छ। साथै, नेपाल प्रहरीको आन्तरिक ‘टाइमलाइन’ रिपोर्टसमेत आफूहरूले प्राप्त गरेको उल्लेख गरेको छ।
रिपोर्टअनुसार ११:५८ बजे प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच झडप भएको थियो। सवा १२ बजेतिर प्रदर्शनकारीहरूले पर्खाल भत्काउन प्रयास गरेका र केही प्रदर्शनकारी छतमा चढेको विवरण उल्लेख गरिएको छ। भीड अनियन्त्रित बनेपछि जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंले साढे १२ बजे कर्फ्यू आदेश जारी गरेको थियो।
त्यसपछि जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसएसपीले घुँडामुनि रबर बुलेट प्रयोग गर्न आदेश दिएको उल्लेख छ। अश्रुग्यास र रबर बुलेट प्रयोग गर्दा पनि अवस्था नियन्त्रणमा नआएपछि फिल्डमा खटिएका प्रहरीले थप बल प्रयोगका लागि अनुमति मागेको जनाइएको छ।
बीबीसीले प्राप्त गरेको प्रहरी टाइमलाइन रिपोर्टमा ‘पिटर वान’ कलसाइनबाट “आदेश माग गरिराख्नु नपर्ने, आवश्यक बल प्रयोग गर्ने” निर्देशन आएको उल्लेख छ। ‘पिटर वान’ कलसाइन नेपाल प्रहरीका तत्कालीन आइजिपी चन्द्रकुबेर खापुङ ले प्रयोग गर्ने गरिएको बताइएको छ।
रिपोर्टमा ‘१२:४०—कर्फ्यू लागिसकेको छ, आदेश माग गरिराख्नु नपर्ने, आवश्यक बल प्रयोग गर्ने’ भन्ने निर्देशन उद्धृत गरिएको छ। तर बीबीसीका अनुसार आइजिपी खापुङले उक्त घटनामा व्यक्तिगत जिम्मेवारी लिन अस्वीकार गरेका छन्। उनले कर्फ्यू आदेश तत्कालीन जिल्ला सुरक्षा समितिको निर्णय भएको र त्यसको कार्यान्वयनका क्रममा प्रहरी महानिरीक्षकको थप आदेश आवश्यक नपर्ने बताउँदै आएका छन्।
भदौ २३ गते भएको जेनजी आन्दोलनका क्रममा १९ जनाको ज्यान गएको थियो भने त्यसपछिको दिन आन्दोलन थप चर्किएको थियो। समग्र आन्दोलनका क्रममा ७६ जनाले ज्यान गुमाएको उल्लेख छ। तीमध्ये तीन जना प्रहरीसहित ४५ जनालाई शहीद घोषणा गरिएको छ।
भदौ २४ गते आन्दोलन तीव्र बनेपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली ले राजीनामा दिएका थिए।
