९ फागुन, काठमाडौं । अमेरिकाका राष्ट्रपति Donald Trump ले विश्वभरका देशमाथि १० प्रतिशत ट्यारिफ (भन्सार शुल्क) लगाउने घोषणा गरेका छन्।
BBC का अनुसार ट्रम्पले ‘सेक्सन १२२’ नामक अहिलेसम्म प्रयोग नगरिएको कानुनअन्तर्गत अधिकतम १५ प्रतिशतसम्मको ट्यारिफ केही समयका लागि लागू गर्ने निर्णय सार्वजनिक गरेका हुन्।
ह्वाइट हाउसका एक अधिकारीका अनुसार अमेरिकासँग यसअघि व्यापार सम्झौता गरेर कम ट्यारिफ दर पाएका देशहरू अब १० प्रतिशतको विश्वव्यापी दरमा पर्नेछन्। यसमा बेलायत, भारत र युरोपेली संघलगायत देश समावेश छन्। यद्यपि ती देशहरूले पूर्वसहमति अनुसार दिएका व्यापारिक सहुलियतहरू भने यथावत् पालना गर्नुपर्ने ट्रम्प प्रशासनको अपेक्षा रहेको बताइएको छ।
नेपालमा कस्तो असर?
नेपाल र अमेरिकाबीच ठूलो परिमाणमा द्विपक्षीय व्यापार नभए पनि अमेरिका नेपाली वस्त्र, तयारी पोशाक, हस्तकला तथा केही कृषि उत्पादनका लागि प्रमुख बजारमध्ये एक हो। विशेषगरी नेपाली गलैंचा, पश्मिना, हस्तनिर्मित सामग्री र गार्मेन्टका केही उत्पादन अमेरिका निर्यात हुँदै आएका छन्।
यदि सबै देशमाथि समान १० प्रतिशत अतिरिक्त ट्यारिफ लागू भयो भने नेपाली उत्पादनको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता प्रभावित हुन सक्छ। भारत, बंगलादेश वा भियतनामजस्ता प्रतिस्पर्धी देशहरूमा पनि समान दर लागे तापनि मूल्य–संवेदनशील बजारमा सानो शुल्क वृद्धिले पनि निर्यातमा गिरावट आउन सक्ने जोखिम रहन्छ।
हालसम्म नेपालले अमेरिकासँग पाउँदै आएको विशेष व्यापारिक सुविधा यथावत् रहने वा न रहनेबारे स्पष्ट जानकारी आएको छैन। व्यापार तथा निर्यात क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार “विश्वव्यापी दर” लागू भएमा साना अर्थतन्त्रहरू पनि प्रभावित हुन सक्छन्, तर यसको अन्तिम प्रभाव अमेरिकाको कार्यान्वयन ढाँचामा निर्भर रहनेछ।
ट्रम्पको यस घोषणाले गत वर्ष अमेरिका र विभिन्न देशबीच भएका व्यापार सम्झौताहरूको भविष्यलाई अन्योलमा पारेको छ। अमेरिकी नीति परिवर्तनले विश्व व्यापार प्रणालीमा अस्थिरता ल्याउन सक्ने विश्लेषण भइरहेको छ। नेपालजस्ता विकासशील देशका लागि भने यस्तो परिवर्तनले निर्यात रणनीति पुनरावलोकन गर्नुपर्ने संकेत दिएको छ।
