काठमाडौं । अमेरिकाले पाकिस्तानका एफ–१६ लडाकु विमानहरूको आधुनिकीकरणका लागि ६८६ मिलियन अमेरिकी डलर (करिब एक खर्ब रुपैयाँ) बराबरको प्याकेज स्वीकृत गरेको छ । अमेरिकी निर्णयपछि भारतमा यसको तीव्र आलोचना सुरु भएको छ ।
आलोचकहरूले अमेरिकामाथि दोहोरो मापदण्ड अपनाएको आरोप लगाएका छन् । उनीहरूले एकातिर अमेरिकाले इरानको आणविक कार्यक्रमलाई लिएर कडा नीति अपनाइरहेको र अर्कोतर्फ आणविक हतियार सम्पन्न पाकिस्तानको सैन्य क्षमता अभिवृद्धिमा सहयोग गरिरहेको भन्दै प्रश्न उठाएका छन् ।
अमेरिकाले स्वीकृत गरेको यो प्याकेजमा कुनै पनि आणविक हतियार समावेश छैन । तर रक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार पाकिस्तानी एफ–१६ विमानको नेभिगेसन, सञ्चार प्रणाली र सुरक्षा क्षमतामा सुधार हुँदा भारतविरुद्ध प्रयोग हुन सक्ने सैन्य क्षमतासमेत प्रभावकारी बन्न सक्छ ।
यो आधुनिकीकरण प्याकेज मुख्य रूपमा पाकिस्तानी वायुसेनाका एफ–१६ विमानहरूको क्षमता सुधार गर्न केन्द्रित छ । यसअन्तर्गत विमानको नेभिगेसन प्रणाली, सञ्चार सुविधा तथा आक्रमणका क्रममा शत्रुको रडार र मिसाइलबाट बच्ने क्षमता अभिवृद्धि गरिनेछ ।
यी सुधारपछि विमानहरूलाई लक्ष्यसम्म अझ सटीक रूपमा पुग्न, अन्य सैन्य इकाइसँग प्रभावकारी समन्वय गर्न तथा शत्रुको आक्रमणबाट बच्न सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
अमेरिकाले भने उक्त प्याकेजमा आणविक हतियार वा त्यससँग सम्बन्धित प्रणाली समावेश नगरिएको स्पष्ट पारेको छ । यद्यपि, विज्ञहरूका अनुसार आधुनिक नेभिगेसन र सञ्चार प्रणालीले आवश्यक परेको अवस्थामा आणविक हतियार बोक्न सक्ने विमानको परिचालन क्षमतासमेत बढाउन सक्छ ।
पाकिस्तानसँग पहिलेदेखि नै एफ–१६ लडाकु विमानहरू छन् । ती विमानलाई पाकिस्तानी वायुसेनाको महत्त्वपूर्ण सैन्य शक्तिका रूपमा लिइन्छ ।
अमेरिकी निर्णयप्रति भारतमा भने असन्तुष्टि देखिएको छ । भारतका आलोचकहरूले अमेरिका इरानको आणविक कार्यक्रमलाई लिएर कडा रूपमा प्रस्तुत भइरहेका बेला पाकिस्तानको सैन्य क्षमता बढाउन सहयोग गर्नु विरोधाभासपूर्ण भएको टिप्पणी गरेका छन् ।
पाकिस्तान अमेरिकाको पुरानो सैन्य सहयोगी रहँदै आएको छ । तर भारत र पाकिस्तानबीच सीमा विवाद तथा सुरक्षा चुनौतीहरू कायमै रहेकाले पाकिस्तानी वायुसेनाको क्षमता अभिवृद्धिले भारतको सुरक्षा चासो बढाउन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ ।
यस निर्णयले दक्षिण एसियाको सुरक्षा सन्तुलन र भारत–पाकिस्तानबीचको सैन्य प्रतिस्पर्धाबारे नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ ।