वासिङ्टन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले देशमा बढ्दो इन्धनको मूल्य नियन्त्रण गर्ने प्रयासस्वरूप रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग ठूलो परिमाणमा डिजेल आयात गर्ने सहमति भएको घोषणा गरेका छन्। आगामी नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि निर्वाचनअघि इन्धनको मूल्य घटाउने दबाबमा रहेका ट्रम्पले यस सम्झौताले अमेरिका र विश्व बजारमा डिजेलको मूल्य कम गर्न मद्दत गर्ने दाबी गरेका छन्।
ट्रम्पका अनुसार रुसले तत्काल अमेरिका तथा विश्व बजारमा तीन लाख टनभन्दा बढी डिजेल आपूर्ति गर्नेछ। नोभेम्बरमा थप पाँच लाख टन र त्यसपछि थप १० लाख टन डिजेल उपलब्ध गराउने योजना रहेको उनले बताएका छन्। रुसको प्रशोधन क्षमताका आधारमा त्यसपछि थप ३० लाख टन डिजेल आपूर्ति गर्न सकिने पनि ट्रम्पको भनाइ छ।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत पुटिनसँग भएको छलफललाई सफल भन्दै अमेरिकी किसान, पशुपालक र ट्रक चालकका लागि इन्धनको मूल्य घटाउनु आफ्नो प्रमुख प्राथमिकता रहेको उल्लेख गरेका छन्। पुटिनले पनि रुसले अमेरिकी तथा विश्व बजारमा तेल र पेट्रोलियम पदार्थ आपूर्ति गर्ने आफ्नो इच्छा पुनः पुष्टि गरेको बताएका छन्।
यद्यपि, ऊर्जा बजारका विश्लेषकहरूले यस सम्झौताले विश्वव्यापी इन्धन सङ्कट समाधान गर्न खासै ठूलो योगदान पुर्याउनेमा आशङ्का व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार रुस आफैँले पनि इन्धन आपूर्तिमा चुनौती सामना गरिरहेको छ। युक्रेनका आक्रमणबाट रुसी तेल प्रशोधन केन्द्र र ऊर्जा पूर्वाधारमा क्षति पुगेको छ भने घरेलु माग पूरा गर्न रुसले यसअघि डिजेल निर्यातमा प्रतिबन्धसमेत लगाएको थियो।
विश्वव्यापी इन्धन सङ्कटमा मध्यपूर्वको तनावले पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको युद्धका कारण होर्मुज जलमार्गमा अवरोध सिर्जना हुँदा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेल तथा ग्यासको आपूर्ति प्रभावित भएको छ। खाडी क्षेत्रका अन्य ऊर्जा पूर्वाधार र समुद्री मार्गमा भएका आक्रमणले पनि आपूर्तिमा थप दबाब पारेका छन्।
अमेरिकामा डिजेलको मूल्य बढ्दा कृषि उत्पादन, मालसामान ढुवानी र अन्य व्यावसायिक गतिविधिको लागत वृद्धि भएको छ। यसले उपभोक्तामाथि समेत आर्थिक दबाब बढाएको छ। मध्यावधि निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा इन्धनको मूल्य घटाउनु ट्रम्प प्रशासनका लागि राजनीतिक रूपमा पनि महत्त्वपूर्ण बनेको छ।
तर, रुसबाट घोषणा गरिएअनुसारको परिमाणमा डिजेल आपूर्ति हुन सक्ने र त्यसले अमेरिकी बजारमा उल्लेखनीय प्रभाव पार्ने विषयमा विश्लेषकहरू विश्वस्त छैनन्। अमेरिकाको दैनिक डिजेल खपत ठूलो भएकाले प्रस्तावित आपूर्तिले मूल्यमा सीमित प्रभाव मात्रै पार्न सक्ने उनीहरूको आकलन छ।
यसैबीच, युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले ट्रम्पको घोषणाप्रति असन्तुष्टि जनाएका छन्। उनले यस्तो सम्झौताले रुसलाई युद्ध सञ्चालनका लागि थप स्रोत उपलब्ध गराउन सक्ने भन्दै यसलाई बलिया साझेदारहरूको कमजोर निर्णयका रूपमा टिप्पणी गरेका छन्।
युक्रेनमाथि सन् २०२२ मा रुसले आक्रमण गरेपछि अमेरिकाले रुसी तेल तथा ग्यासमाथि प्रतिबन्ध लगाएको थियो। हालैका प्रतिबन्धसम्बन्धी व्यवस्थाबीच रुसी डिजेल आपूर्तिका लागि अस्थायी अनुमति दिने अमेरिकी कदमले ऊर्जा व्यापार र रुसमाथिको दबाबसम्बन्धी नीतिमा नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार सम्झौताले विश्व बजारमा कति प्रभाव पार्छ भन्ने कुरा वास्तविक आपूर्ति, रुसको उत्पादन क्षमता र अन्य देशहरूले रुसी इन्धन खरिद गर्ने वा नगर्ने विषयमा निर्भर हुनेछ।