काठमाडौं । अमेरिकाको मध्यावधि निर्वाचनमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टी पराजित भएपछि उनको आगामी दुई वर्षको कार्यकाल थप चुनौतीपूर्ण बन्न सक्ने देखिएको छ। निर्वाचन परिणामले ट्रम्पलाई राष्ट्रपतिको पदबाट हटाउने छैन, तर संसद्मा डेमोक्र्याट्सको प्रभाव बढेमा उनका निर्णय र नीतिमाथि निगरानी तथा अवरोध बढ्न सक्छ।
अमेरिकामा राष्ट्रपति निर्वाचनको दुई वर्षपछि हुने मध्यावधि निर्वाचनमा प्रतिनिधिसभाका सबै ४३५ र सिनेटका करिब एक तिहाइ सिटका लागि मतदान हुन्छ। यसबाट संसद्का दुवै सदनमा कुन दलको बहुमत रहने भन्ने निर्धारण हुन्छ।
डेमोक्र्याट्सले प्रतिनिधिसभामा बहुमत हासिल गरेमा संसदीय समितिहरूको नेतृत्व उनीहरूको हातमा जानेछ। ती समितिमार्फत ट्रम्प प्रशासनका निर्णयमाथि छानबिन, अधिकारीहरूसँग सोधपुछ र सरकारी कागजात माग गर्न सकिनेछ। आवश्यक परे समनसमेत जारी गर्न सकिने भएकाले ट्रम्प प्रशासनमाथि संसदीय दबाब बढ्नेछ।
यससँगै ट्रम्पविरुद्ध महाअभियोगको प्रक्रिया अघि बढाउने सम्भावनासमेत बढ्न सक्छ। अमेरिकी संविधानअनुसार प्रतिनिधिसभाले साधारण बहुमतबाट महाअभियोग लगाउन सक्छ। तर राष्ट्रपतिलाई पदबाट हटाउन सिनेटमा दुईतिहाइ मत आवश्यक पर्छ। त्यसैले महाअभियोग प्रक्रिया सुरु हुँदैमा ट्रम्प पदमुक्त हुने निश्चित हुँदैन।
इरानसँग जारी द्वन्द्व र त्यसमा भइरहेको सैन्य खर्च पनि ट्रम्पका लागि अर्को चुनौती बन्न सक्छ। डेमोक्र्याट्सले युद्धसम्बन्धी निर्णय, रक्षा बजेट र अतिरिक्त सैन्य खर्चमाथि प्रश्न उठाउन सक्छन्। संसद्मा आर्थिक स्रोत उपलब्ध गराउने विषयमा समेत सरकार र विपक्षीबीच टकराव बढ्न सक्नेछ।
यसको प्रभाव अर्बपति व्यवसायी एलन मस्क र उनका कम्पनीमाथि पनि पर्न सक्ने देखिन्छ। टेस्ला र स्पेसएक्सका सरकारी सम्झौता तथा नियामक मामिलामाथि छानबिनको माग उठ्न सक्नेछ। ट्रम्प प्रशासनअन्तर्गत सरकारी खर्च कटौतीसम्बन्धी निकाय ‘डोगे’ मा मस्कको भूमिकामाथि पनि प्रश्न उठ्न सक्छ। यद्यपि, मस्कका कम्पनीहरू कुनै छानबिनमा दोषी ठहर भइसकेका छैनन्।
मध्यावधि निर्वाचनको परिणामले ट्रम्पका कार्यकारी अधिकार समाप्त गर्ने छैन। उनले कर, व्यापार र विदेश नीतिसम्बन्धी निर्णय लिन सक्नेछन्। तर बजेट, घरेलु नीति तथा सरकारी नियुक्तिसम्बन्धी विषयमा विपक्षीको अवरोध सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ।
विशेषगरी सिनेटमा पनि डेमोक्र्याट्सको बहुमत भएमा ट्रम्पले प्रस्ताव गरेका उच्चपदस्थ अधिकारी तथा न्यायाधीशहरूको नियुक्तिमा कठिनाइ आउन सक्छ। यसरी निर्वाचनको परिणामले ट्रम्पको राष्ट्रपतीय पद सुरक्षित रहे पनि बाँकी कार्यकालमा सरकार सञ्चालन भने थप कठिन बन्न सक्नेछ।